Vleermuis gerelateerde projecten

Nieuwbouw Nabbegat - Zeeland (2025)

Mon, 27 Jan 2025 10:11:56 GMT

Nieuw vleermuiswinterverblijf in De Maashorst

Waarom een tweede winterverblijf?

In onze regio ligt het grootste aaneengesloten natuurgebied van Noord-Brabant: De Maashorst . Ruim 3.500 hectare aan prachtige natuur, maar tot voor kort slechts één vleermuiswinterverblijf. Dat kon natuurlijk beter. Ook de gemeente Maashorst dacht daar zo over. Daarom is in oktober 2024 gestart met de ontwikkeling van een tweede winterverblijf.

Samen met bouwkundig tekenaar Paul van Hout hebben we een doordacht ontwerp gemaakt. In april 2025 ging de eerste schop in de grond.

Door het nieuwe verblijf vlak bij het bestaande winterverblijf te bouwen ontstaat clustering. Dit vergroot de kans dat vleermuizen het nieuwe verblijf snel ontdekken. Bovendien groeit een cluster vaak harder dan twee losse locaties: 1 + 1 = 3 .

Constructie en inpassing in het landschap

Het nieuwe winterverblijf meet 9 × 6 meter en heeft een binnenhoogte van 2 meter . De fundering bestaat uit Stelconplaten die direct in het zandbed liggen, wat uitstekend werkt op droge zandgronden. Het hele gebouw ligt 75 centimeter onder maaiveldhoogte .

Daardoor valt het niet op in het landschap en ontstaat in de winter een dun laagje water op de bodem. Dat houdt (bos)muizen buiten.

De vleermuisingang is op het oosten gericht, zodat er geen direct zonlicht naar binnen valt en de natuurlijke winterkou bewaard blijft.

Hufterproof en klimaatgericht ontwerp

De dieren vliegen via een traliewerk van steigerbuizen door een gangetje naar de Cortenstalen toegangsdeur . Zowel deur als kozijn zijn van staal en blijven daardoor ook in vochtige wintermaanden goed te openen — iets wat bij houten deuren vaak misgaat.

Om vandalisme te voorkomen zijn de stalen steigerbuizen gevuld met grit . Dit breekt een metaalslijpschijf zodra men zou proberen ze door te slijpen. In de deur zitten onderaan perforaties die zorgen voor een lichte luchtstroom, wat gunstig is voor het binnenklimaat.
De invliegopening is 35 mm hoog, zodat marters niet naar binnen kunnen.

Metselwerk dat microklimaten creëert

Het metselwerk bestaat uit poreuze handvorm waalsteen formaat in zes varianten met elk een andere porositeit.
Hardere stenen nemen minder vocht op dan zachtere. Door de stenen te mixen en her en der de stootvoeg weg te laten, ontstaan microklimaatjes die vleermuizen kunnen kiezen naar hun voorkeur.

We vermijden stenen die nauwelijks vocht bufferen, zoals:

Straatklinkers
Betonstenen (zoals BIA-blokken)
Poriso
Kalkzandsteen

Het metselwerk is steens uitgevoerd. Ook de binnenwanden zijn steens gemetseld, zodat vleermuizen in de open stootvoegen kunnen wegkruipen zonder in tocht te hangen.

In totaal zijn er ongeveer 1200 open stootvoegen aangebracht over de volledige hoogte van de muren, wat zorgt voor veel variatie in temperatuur en luchtvochtigheid.

Binnenwanden en klimaatdorpels creëren aparte compartimenten die elk hun eigen microklimaat hebben. Zo bufferen ruimtes met hogere dorpels meer warme lucht. (Zie onze andere projecten voor meer uitleg.)

Plafond met duizenden wegkruipplaatsen

Op het metselwerk liggen stroroosters . Deze vormen een sterk plafond en bieden ongeveer 1800 wegkruipplaatsen .

Om te voorkomen dat er zand door de roosters valt, liggen er gebruikte stoeptegels op de openingen.

We raden antiworteldoek af — geen plastic in de grond.

Tussen de betonplaten ontstaan natuurlijke kieren, die door hun schuine kanten mooie wegkruipplekken vormen. Maar deze kieren kunnen ook toegangen worden voor gravende dieren. Daarom sluiten we deze altijd; (bos)muizen kunnen slapende vleermuizen aanvreten.

Extra variatie door een verborgen ‘schoorsteen’

Een opgemetselde ‘schoorsteen’, volledig verborgen in het zandbed, zorgt voor nóg meer variatie in wegkruipmogelijkheden.

Door zijn ligging heeft deze opbouw een ander klimaat dan de rest van het verblijf.

Het zandbed boven het verblijf is 1 meter dik , wat bijdraagt aan een stabiele binnentemperatuur gedurende het hele winterseizoen.

Klaar voor de toekomst

Met deze nieuwbouw krijgt De Maashorst eindelijk de capaciteit die past bij zo’n groot natuurgebied. Door clustering, klimaatbewuste bouw en duizenden wegkruipplaatsen verwachten we dat de populatie overwinterende vleermuizen hier de komende jaren sterk zal groeien.

Succes!
De oplevering was oktober 2025, maar al bij de eerste NEM-Wintertelling medio januari 2026 troffen we twee gewone grootoorvleermuizen (Plecotus auritus) aan.

Bekijk al onze projecten voor praktische tips en voorbeelden van wat wel en niet werkt.

Aanpassing ijskelder Coudewater - Rosmalen (2024)

Mon, 26 Aug 2024 11:21:55 GMT

Herstel en opwaardering van de ijskelder op Landgoed Coudewater (Rosmalen)

Geschiedenis van de ijskelder

Op landgoed Coudewater in Rosmalen – een voormalig terrein van een gezondheidsinstelling – ligt een historische ijskelder.
Hoewel de kelder rond 1940 in de archieven verschijnt, is hij vermoedelijk veel ouder.
De Vleermuiswerkgroep Noord-Brabant (VLMWGNB) startte hier in de winter van 1985/1986 met de eerste tellingen.

Er werden jarenlang geen overwinterende vleermuizen aangetroffen. In de jaren negentig metselde de werkgroep een scheidingsmuur om het klimaat te verbeteren, maar dit leverde geen resultaat op. In 2009 is het jaarlijkse tellen daarom stopgezet.

Nieuwe plannen voor het landgoed

In 2021 begon de herontwikkeling van Coudewater. Monumentale panden worden omgebouwd tot luxe appartementen en op meerdere locaties wordt woningbouw gerealiseerd (zie: nieuwbouw-landgoedcoudewater.nl ). Hierdoor kwam ook de oude ijskelder opnieuw in beeld.

Projectontwikkelaars BPD ( bpd.nl ) en Van Wanrooij Projectontwikkeling ( vanwanrooij.nl ) wilden graag meewerken aan het opwaarderen van het winterverblijf. Wij zijn gevraagd hen hierbij te adviseren.

Uitgevoerde verbeteringen (2023–2024)

1. Nieuwe binnenmuren en klimaatzones

Om de kelder beter te verdelen in verschillende klimaatzones zijn er steense muren met open stootvoegen toegevoegd.
We gebruikten poreuze handvorm waalformaat metselstenen , die op natuurlijke wijze vocht bufferen en zorgen voor een stabielere luchtvochtigheid. De doorgangen in de muurtjes hebben een klimaatdorpel aan de bovenzijde. Hierdoor blijft er in iedere kamer wat warmere lucht hangen. Zo ontstaat een reeks verschillende microklimaten waar vleermuizen uit kunnen kiezen.

2. Wateropvang en vochtregulatie

In de oude boventoegang van de ijskelder – waar vroeger het ijs werd aangevoerd – is een RVS waterverzamelbak geplaatst.
De bak ligt onder het maaiveld in het zanddek boven de kelder en is qua oppervlak vergroot met vijverfolie.

Wanneer het regent, vult de bak zich. De afvoer komt precies uit op de oude verdeelmuur, die het vocht langzaam verspreidt in het verblijf.

Er is voor deze oplossing is gekozen omdat de ruimte klein is en er nauwelijks tocht en condensatie is; daardoor blijft vochttoevoer op de stenen belangrijk voor het klimaat.

3. Nieuwe deur: veilig en vandalismebestendig

De oude houten deur was verrot en eenvoudig open te breken. Daarom is een Cortenstalen deur geplaatst (geleverd door hetstaalatelier.nl ).
In de deur zit een vuurwerkbestendige invliegopening , wat belangrijk is omdat het landgoed de komende jaren drukker bewoond zal zijn.

De kans op verstoring in de belangrijkste periode wordt zo sterk verminderd.

Eerste resultaten

Teljaar 2023/2024

Op 16 december 2023 waren de meeste aanpassingen al uitgevoerd, maar de nieuwe deur kon nog niet geplaatst worden omdat er drie vleermuizen aanwezig waren:

Twee gewone grootoorvleermuizen (Plecotus auritus)
Eén franjestaart (Myotis nattereri)

Na de winter is de deur alsnog geplaatst.

Teljaar 2024/2025

Op 31 januari 2025 zagen we een duidelijke verbetering:

Acht gewone grootoren
Eén franjestaart

Een veelbelovende groei voor een locatie waar jarenlang helemaal geen vleermuizen overwinterden.

Bekijk al onze projecten voor praktische tips en voorbeelden van wat wel en niet werkt.

Bluskelder MOB Reek (2010-2024)

Thu, 14 Mar 2024 10:25:51 GMT

Opwaardering van een potentieel sterk winterverblijf

Dit winterverblijf hebben we eerder op deze website beschreven. Sinds 2010 hebben we in verschillende fases gewerkt aan het aantrekkelijker maken van deze locatie voor overwinterende vleermuizen. Tijdens wintercontroles troffen we jarenlang hooguit één gewone grootoorvleermuis aan. Opvallend, want vergelijkbare – eveneens tot vleermuiswinterverblijf omgebouwde – oude MOB-bluskelders in de regio doen het aanzienlijk beter. De vraag was dus: wat maakt díe verblijven succesvoller?

Uitgangspositie

De vloer, wanden en het plafond van deze bluskelder bestaan uit in het werk gestort beton en zijn volledig waterdicht. Dat is op zichzelf geen probleem, maar dit verblijf wijkt op een belangrijk punt af van andere succesvolle locaties: de gemetselde personentoegang.

Bij deze Reekse bluskelder is deze opbouw gemetseld met klinkerkwaliteit, dubbelhard gebakken stenen . Deze stenen zijn geëxtrudeerd, extreem hard en nauwelijks vochtopnemend. Ze bufferen dus geen vocht en geven het ook niet af. Dit geldt eveneens voor de binnenmuurtjes die er eerder zijn aangebracht om wegkruipplekken te maken.

In de andere, beter functionerende winterverblijven zijn juist handvorm metselstenen gebruikt: poreuzer, vochtregulerend en daardoor veel geschikter voor het creëren van een stabiel microklimaat.

De oplossing: meer vochtbuffering en meer variatie

In mei 2023 hebben we de niet-functionerende betonnen wanden achter een nieuwe, poreuze binnenmuur geplaatst. We gebruikten handvorm metselstenen die wél vocht opnemen en geleidelijk afgeven. Zo ontstaat een veel geschikter klimaat voor vleermuizen.

Wegkruipplekken en temperatuurgradiënten

Bij de muurtjes hebben we de stootvoegen bewust open gelaten. De voegen variëren in breedte (1–3 cm) zodat er talloze microplekjes ontstaan. Doordat een winterverblijf van vloer tot plafond een temperatuurgradiënt heeft (lager = kouder, hoger = iets warmer), kunnen vleermuizen zo hun ideale temperatuurzone kiezen.

Ook de betonnen ondersteuningskolom hebben we ommetseld. Eerst een holle kolom gevuld met een vochtige zandbuffer, daarbovenop gemetselde ‘schoorstenen’ met extra wegkruipmogelijkheden. Vleermuizen houden van variatie, dus hebben we aanvullend ook wegkruipstenen en houtbetonnen vleermuiskasten geplaatst.

De juiste toegang creëren

Het oude toegangsluik – een stalen luik dat bij zonlicht het binnenklimaat snel uitdroogde – hebben we definitief verwijderd. Een goed winterverblijf heeft een koude luchttoevoer met enige luchtbeweging , maar mag niet te snel opwarmen.

Zeker met het oog op klimaatverandering is dat cruciaal: overwinterende vleermuizen verlagen hun lichaamstemperatuur tot dicht bij de omgevingstemperatuur om energie te besparen. Warmte betekent onnodig energieverbruik.

De nieuwe tunnel

We hebben een tunnel gekoppeld aan de oude toegang, waardoor er een directe oostenwind op de invliegopening staat.

Deze koude lucht stroomt het verblijf in en condenseert daar, wat een natuurlijke vochtbron creëert.

De tunnel heeft een grote, vrije invliegopening met stalen buizen die menselijk betreding onmogelijk maken.

De buizen zijn gevuld met fijn grind zodat ze niet zijn door te slijpen.

Predatoren en overige dieren

Om predatoren zoals wasberen en steenmarters buiten te houden, gebruiken we een verwijderbare aluminium plaat (nooit hout – dat rot weg). Onderaan deze plaat zit een rooster dat de luchttoevoer intact houdt.

Ook salamanders blijven zo buiten het winterverblijf; binnen zouden ze niet meer kunnen ontsnappen en dat zou een ecologische val vormen.

In de tunnel kunnen ze zich wél veilig verschuilen.

Afsluitende werkzaamheden

De oude toegang hebben we afgesloten met zelfgemaakte betonnen plafonddelen met geïntegreerde wegkruipplekken.

De tunnel is dichtgelegd met oude betonnen varkensstalplaten.

Om het geheel klimaatstabiel te houden ligt er nu een zanddek van circa één meter over het volledige winterverblijf; bij de tunnel iets minder. Aan de buitenzijde hebben we inheems struweel aangeplant om de zandheuvel in het landschap te laten opgaan.

Belangrijk: de ruimte rond de invliegopening moet altijd vrij van begroeiing blijven. Vanaf september beginnen vleermuizen met nazomer-zwermen en inspecteren ze mogelijke overwinteringslocaties. Een vrije aanvliegroute is dan essentieel.

Succes

In teljaar 2025-2026 telden we 6 overwinterende vleermuizen: 5 gewone grootoren (Plecotus auritus) en 1 franjestaart (Myotis naterreri)

Bekijk al onze projecten voor praktische tips en voorbeelden van wat wel en niet werkt.

Kastenproject - Reekse Bossen (2020-heden)

Thu, 21 Dec 2023 09:27:03 GMT

Vleermuiskasten zonder vogels?

In 2020 startten Kell Eradus en Carlo Wijnen, mede dankzij een subsidie van de voormalige gemeente Landerd (nu gemeente Maashorst ) en ondersteuning van VivaraPro , met het opzetten van een vleermuiskastenproject in de Reekse bossen.

Doel en aanpak

Centraal in het project staan boomholte-gelijkende vleermuiskasten van houtbeton. Om deze kasten vrij te houden van broedende vogels, worden ze op een aantal locaties begeleid door nestkasten voor kleine zangvogels. Vooral mezen zijn sterk territoriaal: zij kiezen altijd voor de meest aantrekkelijke nestoptie en verjagen concurrenten. Hierdoor blijven de vleermuiskasten vrij – althans, dat is de werkhypothese.

Het project begon in 2020 met 30 vleermuiskasten. Drie jaar later is dit aantal gegroeid naar 55 kasten, waarvan 23 worden begeleid door vogelnestkasten.

Onderzoeksvragen

Na vier jaar experimenteren, observeren en finetunen zijn de onderzoeksvragen aangescherpt:

Welke vleermuissoorten komen voor in deze bossen en hoe kunnen we ze verleiden de kasten te gebruiken?
Welke soorten maken (jaarrond) gebruik van welke typen vleermuiskasten?
Welke invloed hebben de vogelnestkasten op het gebruik van de vleermuiskasten?

Deze vragen vormen de kern van het onderzoek, maar in de loop der jaren worden ongetwijfeld meer inzichten en deelvragen toegevoegd.

Werkwijze

Maandelijks worden alle kasten geopend, gecontroleerd en worden alle waarnemingen zorgvuldig vastgelegd. Daarbij worden de landelijke richtlijnen gevolgd om verstoring tot een minimum te beperken.
In de wintermaanden worden enkel de kasten die aan de onderzijde open zijn met een lichtsterke lamp van onderen af geïnspecteerd en worden de boomholte-gelijkende vleermuiskasten met rust gelaten.

Resultaten eerste vier jaar

De eerste vier jaar hebben een schat aan waarnemingen opgeleverd. Het project kan gerust een succes worden genoemd. Onder andere de volgende soorten zijn vastgesteld:

Rosse Vleermuis ( Nyctalus noctula )
Gewone Dwergvleermuis ( Pipistrellus pipistrellus )
Gewone Grootoorvleermuis ( Plecotus auritus )
Franjestaart ( Myotis nattereri )

Naast waardevolle data leveren de inspecties ook prachtige ontmoetingen en beelden op.

Franjestaarten: van zeldzame waarneming naar kraamgroep

De Franjestaart was in de eerste jaren slechts een enkele keer te zien. De stap van winterwaarnemingen in ondergrondse winterverblijven naar zomerse ontmoetingen in nestkasten voelde dan ook groot.
Maar in 2023 was het raak: een complete kraamgroep in één van de kasten, met diverse jongen. Een bijzonder hoogtepunt binnen het project!

Aanpassen vleermuiswinterverblijf Wal A73 - Cuijk (2019-2023)

Sun, 12 Nov 2023 18:20:09 GMT

Toegankelijk willen maken voor wintertellingen en uiteindelijk flink vergroten...

De eerste foto's van dit vleermuiswinterverblijf dateren van 2016. Toen kwam ik dit winterverblijf tegen in de voet van een aarden wal naast de A73 bij Cuijk. Daar gaan we eens werk van maken dacht ik. En dat klopt ook, maar toen wist ik nog niet hoeveel voeten dat in aarde zou hebben.

Het winterverblijf is in 2005 gebouwd met twee onafhankelijke, tien meters lange gangen van oude rechthoekige rioleringselementen (HxB = 1x1.25m) en is in totaal zo'n 25m ³ groot. Aan het plafond van elke gang had men zo'n twintig porisostenen gemetseld. Helaas zijn deze aan de buitenzijde erg glad en waren ze niet voorzien van (ingeboorde) wegkruipgaten voor vleermuizen. Verder was er ook in de ruimtes niet echt nagedacht over wegkruipplekken, iets wat ik wel vaker aantref bij (nieuwbouw)winterverblijven. De voet van het winterverblijf stond in een poel en dat zorgde voor zo'n 20-25 cm water in de gangen. Er waren geen personeningangen waardoor dit winterverblijf niet telbaar was. In een poging informatie te vergaren over het object zocht ik contact met de eigenaar, de gemeente Cuijk, maar die reageerde aanvankelijk niet op mijn berichten.

Toen de aarden wal in 2019 op de nominatie stond om verlengd te worden, kreeg ik 'out of the blue' toch een telefoontje van de gemeente Cuijk. De vraag was of ik mee wou denken over een oplossing, want het winterverblijf lag precies in het verlengde van de op handen staande uitbreiding van deze wal. Daar had ik natuurlijk allerlei ideeën bij. Het winterverblijf moest in ieder geval toegankelijk worden voor wintertellingen. De mangaten (800mm) werden in het dak van de oude gangen gezagen en haaks bovenop deze gangen werd een nieuwe gang geplaatst. Die gang (HxBxD 1.5x1.5x14,9m inwendig) is eind 2020 geplaatst en vergroot hiermee het winterverblijf met 33,5m3 naar een bijna 60m3 groot aaneengesloten winterverblijf. De nieuwe elementen zijn niet zoals normaal superglad afgewerkt, in overleg hebben ze deze ruw afgeleverd zodat vleermuizen beter kunnen landen op deze wanden. In de nieuwe gang zijn 10 stuks betonnen wegkruipstenen geplaatst en zodra de aarden wal klaar is worden er 'slingermuurtjes' opgemetseld om diverse klimaatzones en wegkruipplekken te realiseren. De invliegopening zal flink verkleind worden, de kans dat er een steenmarter of wasbeer in zal klimmen is immers groot. De steenmarter heeft aan een ronde opening van 5cm òf spleetvormig 4x20cm ruimte genoeg om binnen te geraken. De invliegopening voor vleermuizen is prima als deze een soort brievenbus-uitsparing (3 x 20cm) is.

In het voorjaar van 2021 bleken de oude gangen compleet vol te staan met water. Er zwommen zelfs visjes in. Hadden hier vleermuizen overwinterd dan zouden ze het waarschijnlijk niet overleefd hebben. Of dit water opgestuwd werd vanuit de oude poel of dat het regenwater is dat doorsijpelt vanuit de aarden wal, werd niet duidelijk. Er is een afwateringspijp aangelegd om het overtollige water af te voeren naar een nabij gelegen sloot.

In mei 2023 is er gestart met het opmetselen van steense muurtjes en het aanpassen van de ingang. Doordat er steense muren gemetseld zijn kunnen de wegkruipplekken een halve steen (10 cm) diep zijn zonder dat er tochtgaten in de muur ontstaan. Zo kan men de gehele stootvoeg (1,5 - 3cm breed) over de diepte uitkrabben waardoor de hoogte zo’n 7-8 cm kan worden. De ingang is opgedeeld in twee delen, één tochtsluis en één invliegkant voor de vleermuizen. De tochtsluis aan de linkerzijde is 3cm van de voorwand geplaatst en zorgt ervoor dat koude lucht toegevoegd wordt in het winterverblijf. De warmere lucht kan door de invliegopeningen aan de rechterzijde het winterverblijf verlaten. In de muur van de tochtsluis hebben we een aantal betonnen traptreden ingemetseld. Bovenop de betonnen gang, boven de invliegopening/tochtsluis, is een muurtje gemetseld zodat predatoren niet kunnen 'hengelen' naar de in- en uitvliegende vleermuizen.

Er zijn ook twee oude houtbetonnen vleermuiskasten gerecycled tot een soort van schoorstenen. Dit soort smalle, hoge wegkruipplekken worden door sommige vleermuissoorten zeer gewaardeerd. Verder zijn er twee vochtbestendige wegkruipplaatsen gemaakt van speciale XPS-platen op 19mm elektrabuizen. De betonnen wand is daarvoor eerst met horizontale stroken poedertegellijm bewerkt zodat de dieren een beter houvast hebben.

Kijk in alle projecten om alle daarin gedeelde tips & tricks te lezen voor het beste resultaat!

Nieuwbouw winterverblijf Voedselbos - Erp (2022)

Tue, 27 Dec 2022 09:50:16 GMT

Twee functies perfect gecombineerd in één gebouw

De eigenaar van een nieuw op te richten voedselbos vroeg ons of een oogstopslag gecombineerd kan worden met een vleermuiswinterverblijf.

Ja, dat kan zeker.

De tekening was zo gemaakt en de initiatiefnemers konden snel aan de gang.

De oogstopslag komt aan de voorzijde van het gebouw. De vleermuizen kunnen rustig verblijven in de verderop gelegen gangen.
Tijdens de oogstperiode – meestal vanaf augustus of september – bezoeken vleermuizen het winterverblijf vaak opnieuw.
Dat is geen probleem zolang gebruikers de achterliggende ruimtes niet betreden. De ’s nachts ingevlogen vleermuizen merken dan niets van de activiteiten overdag aan de voorkant van het gebouw. Let er wel op dat de deur niet onnodig lang open blijft staan.

(teloverzicht bij onderstaande foto’s)

Bekijk al onze projecten voor praktische tips en voorbeelden van wat wel en niet werkt.

Nieuwbouw vleermuiswinterverblijf Moervendonk - Heeswijk-Dinther (2021)

Tue, 07 Dec 2021 12:03:02 GMT

Een voorbeeldproject met allerlei praktische oplossingen voor vleermuizen

Wanneer gebiedseigenaren of particulieren een vleermuiswinterverblijf willen realiseren, geef ik vaak uitgebreid advies. Het is allereerst belangrijk om na te gaan of er überhaupt een kans is dat vleermuizen gebruik zullen maken van het nieuwe verblijf. Daarvoor is kennis nodig van de regio en van de vleermuissoorten die in de directe omgeving voorkomen.

Als het gebied geschikt blijkt én er in de nabije omgeving geen andere winterverblijven aanwezig zijn, kan ik samen met de opdrachtgever een subsidieaanvraag indienen bij de betreffende organisatie(s). Bij dit project waren alle voorwaarden aanwezig. De verwachtingen zijn hoog, mede dankzij de bereidheid van de eigenaar om al mijn bouwkundige adviezen op te nemen in het plan en daadwerkelijk uit te voeren.

Bouwkundige keuzes

Materiaalkeuze
Het liefst hadden we gebruikgemaakt van oude keerwanden. Die zijn duurzaam en dragen bij aan hergebruik van materialen, wat ik erg belangrijk vind. Bovendien zorgen oude materialen vaak voor extra ruwheid en kieren, die ideaal zijn voor vleermuizen. Helaas waren die niet beschikbaar. Daarom is gekozen voor nieuwe betonnen keerwanden. Door slimme toepassing van gemetselde tussenwanden zijn er toch veel wegkruipmogelijkheden ontstaan.

Opbouw van de ruimte
De tussenwanden slingeren door de hele ruimte. Hierdoor ontstaat een langere vliegroute en worden er verschillende klimaatzones gecreëerd. De muren zijn tot het plafond opgetrokken, zodat er weinig luchtstroming is en de ruimtes klimaatstabiel blijven.

De wanden zijn gemetseld met gebakken (bij voorkeur handvorm) metselstenen. Kalkzandsteen, beton, poriso of straatklinkers zijn minder geschikt, omdat deze geen vocht opnemen en afgeven. In de muurtjes zijn veel wegkruipplekken aangebracht, onder andere door (stoot)voegen deels uit te krabben.

Afmetingen van wegkruipplekken

Breedte: 1,5–2 cm
Diepte: minimaal 4 cm
Hoogte: minimaal 6 cm

Het is belangrijk om zoveel mogelijk variatie in te brengen, zonder dat de constructie instabiel wordt. De muren kunnen in meerdere sessies worden opgetrokken. Ook de sterkte van de specie kan variëren.

In dit project is vaak gewerkt met 3 delen zand en 1 deel cement. Op plekken waar minder sterkte nodig was, is 9 delen zand, 1 deel cement en 2 delen kalk gebruikt. Dit blijft zachter en vochtiger, en maakt het mogelijk om later nog voegen uit te krabben.

Plafond en extra voorzieningen

Het plafond bestaat deels uit betonnen Stelconplaten en deels uit gewelfd metselwerk. Dat zorgt voor variatie in hoogtes. Aan de onderzijde van de gewelven zijn voegen zo veel mogelijk uitgekrabd, waardoor er extra wegkruipplekken ontstaan.

Ook oude dakpannen zijn gebruikt. Deze zijn opgeruwd met poedertegellijm en aan de bovenzijde afgesloten met specie. Ze zijn bevestigd tegen de betonnen wanden, die vooraf horizontaal zijn opgeruwd met dezelfde lijm.

Klimaat in het winterverblijf

Na afronding zijn muren en plafond afgedekt met dekzand. Dat zorgt voor een stabiel en vochtig binnenklimaat.

Winter : de temperatuur moet tussen 1 en 10 °C liggen. Het is ideaal als de temperatuur geleidelijk oploopt vanaf de ingang naar het achterste deel van het verblijf.
Zomer : het verblijf blijft koel, rond 5 tot 15 °C.

Het winterverblijf kan het hele jaar door worden gebruikt, maar het drukst is het vanaf de nazomer. Dan wordt er gezwermd bij het verblijf en vindt er vaak paring plaats.

Het verblijf mag maar één keer per jaar worden betreden, door specialisten met ontheffing, om een wintertelling uit te voeren. Zodra er vleermuizen zijn vastgesteld, krijgt het verblijf een officiële beschermde status.

Onderzoek en monitoring

Sinds 23 mei 2022 nemen we deel aan een onderzoek van de Universiteit van Greifswald (Duitsland). Bij de invliegopening is een elektronisch telraam geplaatst dat alle in- en uitvliegbewegingen registreert. Tegelijk wordt bij binnenkomst een foto gemaakt. Zo kunnen we vastleggen welke soorten, en hoeveel exemplaren, gebruik maken van het verblijf.

De universiteit monitort al ruim 200 winterverblijven in Duitsland, maar dit was het eerste nieuwe verblijf dat vanaf de start gevolgd kon worden. In de nacht van 30 op 31 mei 2022 hadden we al de eerste bezoeker: een gewone grootoorvleermuis.
(teloverzicht winter bij onderstaande foto's)

Kijk in alle projecten om alle daarin gedeelde tips&tricks te lezen voor het beste resultaat!

Juiste gebruik van materialen voor vleermuiswinterverblijven

Thu, 18 Nov 2021 11:43:45 GMT

Gebruik van juiste materialen is mede bepalend voor succes

Niet elk vleermuiswinterverblijf is even succesvol

Een vleermuiswinterverblijf is niet automatisch geslaagd. Dat ligt niet alleen aan de locatie of aan de aanwezigheid van vleermuizen in het gebied. Het begint bij een goede ecologische beoordeling : iemand met specifieke kennis van winterverblijven moet kunnen analyseren of een plek überhaupt kans van slagen heeft.

In de jaren dat wij ons bezighouden met vleermuiswinterverblijven, zijn we veel verschillende bouw- en inrichtingsvarianten tegengekomen.

Niet elke constructie is ontworpen met de wensen van vleermuizen als uitgangspunt.

Het is belangrijk om te begrijpen hoe vleermuizen een winterverblijf gebruiken ; je moet als het ware denken als een vleermuis.

Plekvast gedrag en materiaalkeuzes

Vleermuizen keren vaak jarenlang terug naar exact dezelfde plek binnen een winterverblijf. Daarom is het gebruik van hout in een vochtige ruimte geen goed idee. Hout rot, wegkruipplekken verdwijnen en dat kan letterlijk over leven of dood gaan voor een vleermuis die afhankelijk is van die ene plek. Daarnaast zorgt rottend, schimmelrijk hout voor een ongezonde omgeving.

Waarom sommige materialen verkeerd uitpakken

Ondanks goede adviezen kiezen eigenaren soms toch voor andere materialen.
In één van de getoonde voorbeelden is het verblijf gebouwd met gelijmde holle betonstenen . Dat werkt sneller dan metselwerk met handvormstenen, maar het levert een slecht klimaat op:

holle betonstenen hebben nauwelijks vochtbuffering
de wanden blijven te droog terwijl het vocht in druppels aan het plafond hangt
gelijmde blokken bieden geen open voegen en dus geen wegkruipplekken

Ook bij in het werk gestorte betonnen wanden ontbreken natuurlijke ophangplekken en variatie. De ruimte is te glad, te steriel en daardoor onaantrekkelijk. Dit is op te lossen door:

houtbetonnen vleermuiskasten te plaatsen
wegkruipstenen of andere structuur aan te brengen
voor de wanden muurtjes met open stootvoegen te metselen

Let op de bevestigingsmaterialen

Wegkruipstenen en vleermuiskasten moeten op de juiste manier worden bevestigd. Standaard meegeleverde verzinkte schroeven, bouten of beugels rotten snel weg in een nat winterverblijf. RVS bevestigingsmateriaal is noodzakelijk om de inrichting duurzaam te houden.

Een voorbeeld van een mislukte constructie

We kwamen eens een winterverblijf tegen dat was opgebouwd uit stalen gaasnetten gevuld met basalt- of lavastenen.

In deze constructie liep het vocht te gemakkelijk weg naar de zandlaag boven de blokken. Het resultaat:

een te droog en instabiel klimaat
een ruimte die nauwelijks te controleren is tijdens wintertellingen
een bouwmethode die niet voldoet aan de eisen voor vochtbuffering en wegkruipmogelijkheden

Dit verblijf zal mogelijk door uitbreidingswerkzaamheden aan een snelweg verdwijnen. Gelukkig werd het nooit door vleermuizen gebruikt, want een in gebruik zijnd winterverblijf is wettelijk beschermd en mag niet zomaar worden afgebroken. Dit onderstreept hoe belangrijk het is om vooraf goed na te denken over ontwerp en locatie.

Bekijk al onze projecten voor praktische tips en voorbeelden van wat wel en niet werkt.

Inrichten communicatiebunker 222 - Odiliapeel (2021)

Wed, 17 Nov 2021 19:00:02 GMT

Ombouwen duikclubkantine tot vleermuiswinterverblijf

Al jarenlang stond deze oude communicatiebunker bij ons op de radar.

De bunker – samen met het identieke gebouw Bunker 221 direct na de Tweede Wereldoorlog gebouwd – had als doel om vliegtuigen vanaf vliegbasis Volkel te kunnen laten opstijgen en landen, zelfs als de basis onder vuur zou komen te liggen. Na het einde van het IJzeren Gordijn verloor Defensie het nut van deze bunkers uit het oog en werden ze aan de lokale gemeenschap geschonken. Bunker 221 in de Trentse Bossen werd al in 2015, samen met de gemeente Landerd, door ons omgebouwd tot een succesvol vleermuiswinterverblijf.

Het verhaal achter Bunker 222

In 2019 kregen we eindelijk contact met de juiste persoon op het gemeentehuis van Uden, eigenaar van Bunker 222 in de bossen van Odiliapeel. De bunker had jarenlang dienstgedaan als kantine van een duikvereniging . Toen de vereniging vertrok, werd het gebouw uitermate vakkundig afgesloten — zo vakkundig dat het ons flink wat moeite kostte om dit huzarenstukje ongedaan te maken.

Eind 2020 was het zover: de deur kon open. Vervolgens hebben we het gebouw direct weer goed afgesloten om ongewenste bezoekers te weren en meteen een invliegopening in de zware stalen deur gemaakt.

Ontruimen en voorbereiden

In het voorjaar van 2021 begonnen we, samen met gemeente Uden, aan de ontruiming van het 350 m³ grote gebouw. Alle houten elementen zoals de bar, lambrisering, het plafond en de wc werden verwijderd. Hout in een winterverblijf is namelijk vragen om schimmelproblemen.

Daarna begon het leukste deel: het creëren van geschikte wegkruipplaatsen .
We plaatsten verschillende soorten houtbetonnen vleermuiskasten, wegkruipstenen en — omdat de wanden grotendeels van glad beton zijn — rijen handvorm metselstenen. Die zijn met HighTack op wand en plafond bevestigd, steeds met 1,5 tot 2 cm ruimte ertussen, zodat vleermuizen er precies tussen kunnen kruipen. Zo ontstaat een variatie aan microklimaten waar verschillende soorten zich prettig voelen.

De resultaten

De eerste officiële telling leverde meteen een mooie verrassing op: een gewone grootoorvleermuis . Ook in de jaren daarna bleven de aantallen stijgen — een bevestiging dat deze bunker een uitstekend winterverblijf blijkt.

(Teloverzicht bij onderstaande foto’s.)

Bekijk al onze projecten voor praktische tips en voorbeelden van wat wel en niet werkt.

Verbeteren vleermuiswinterverblijf Bungelaar - Beers (2019)

Sun, 22 Sep 2019 18:42:59 GMT

Dit vleermuiswinterverblijf is in 2010 gerealiseerd, tegelijk met het natuurlijk inrichten van de Kraaijenbergse Plassen .

Technische aspecten
Het winterverblijf is opgebouwd met nieuw betonnen keerwanden en Stelcon betonplaten dak.

De ruimte is zo'n 35m3 groot (LxBxH 8,5 x 2,2 x 1,85m) en heeft op de korte zijde een stalen deur met invliegopening.

Ecologische kennis is een pré
Enkel een betonnen verblijf plaatsen is niet goed genoeg. Deze ruimte werd zoals bovenstaand beschreven opgeleverd en er waren dus geen wegkruipmogelijkheden voor de vleermuizen. Ook was er maar één klimaat in het totale verblijf.

Het is van cruciaal belang dat een vleermuiswinterverblijf uit meerdere klimaatzones bestaat. Vanaf entree tot aan het einde van het verblijf moet er een andere temperatuur en vochtigheid heersen die gradueel oploopt. Dit kan men bereiken door muurtjes in de ruimte te plaatsen en zo verschillende compartimenten/klimaatzones te creëren.

Extra wegkruipmogelijkheden

Vanaf oplevering tot aan de aanpassingen zijn er nooit overwinterende vleermuizen vastgesteld. Eind 2018 zijn er 5 Vivarapro VK ST 02 Vleermuissteen aangebracht. Dat was een mooi begin, maar bij lange na niet voldoende. Begin 2019 zijn er bouwmaterialen geregeld via de gemeente Cuijk (eigenaar/beheerder).

Midden 2019 was het winterverblijf klaar; er zijn slalom, ruw gemetselde, halfsteense muurtjes vanaf de ingang opgemetseld. Met gewone (liefst handvorm) metselstenen en dus zeker geen kalkzandsteen, betonstenen, porisostenen of straatklinkers; de stenen moeten vocht kunnen bufferen.

Er moeten veel wegkruipplekjes in deze muurtjes aangebracht worden. Dat kan door (stoot)voegen deels uit te krabben. Vleermuizen hebben het liefst wegkruipplekjes van 1.5 - 2cm breed en 4-6cm diep. Metsel zo ruw mogelijk zonder dat de constructie instabiel wordt. De muurtjes kan je in meerdere sessies tot de uiteindelijke hoogte opmetselen. Beter is het om steense muren te metselen, die zijn stabieler en dan kan je makkelijker de stootvoegen over de steendiepte uitkrabben. Let wel op dat de muur zoveel mogelijk tochtdicht blijft om de compartimentering tussen de verschillende ruimtes in stand te houden.

Bingo!

Bij de wintertelling in januari 2022 hebben we 3 gewone grootoren geteld. Dat is een geweldig resultaat! Ook troffen we Roesjes (nachtvlinder) en Dagpauwogen (dagvlinder) in winterslaap aan (teloverzicht bij onderstaande foto's). Dat is ook een teken dat het klimaat in het winterverblijf uitstekend is.

Kijk in alle projecten om alle daarin gedeelde tips&tricks te lezen voor het beste resultaat!

Aanpassen vleermuiswinterverblijf MOB-complex - Zeeland (2018)

Fri, 05 Oct 2018 18:42:59 GMT

In 2018 is de subsidieaanvraag, voor het verbeteren van zo'n twintigtal vleermuiswinterverblijven in N.O.-Brabant , door Brabants Landschap, Postcode Loterij en de Provincie Brabant gehonoreerd.

Onderstaand het verhaal over het aanpassen van het winterverblijf op het voormalig mobilisatiecomplex van Zeeland.

Opheffen van de mobilisatiecomplexen in Brabant

Toen in 1990 het ijzeren gordijn tussen de voormalige USSR en het Westen opgeheven werd, werd in Nederland het idee geopperd om de militaire mobilisatiecomplexen te ontmantelen. Op diverse plekken in Brabant werden deze gesaneerd, zo ook in de bossen van Nistelrode, Reek en Zeeland. In 2010 werd er met deze operatie gestart. De diverse gebouwen werden veelal compleet afgebroken en zo werd het terrein teruggegeven aan de natuur. In Nistelrode en Reek is er in verband met de aanwezige vleermuizen een mitigatieplan opgezet. Diverse vleermuiskasten werden aan bomen opgehangen om de vleermuizen van een dagverblijf te voorzien. Deze kasten worden sindsdien twee - wekelijks gecontroleerd door leden van de Vleermuiswerkgroep Noord Brabant . Op elk van deze twee locaties is er één gebouw blijven staan dat dienstdoet als 'droog' vleermuiswinterverblijf (speciaal voor gewone dwergvleermuizen en gewone grootoorvleermuizen) en deze wordt iedere winter door de Vleermuiswerkgroep Noord Brabant geteld op aanwezige vleermuizen. Zowel op MOB Reek als Zeeland ligt er een grote betonnen bluskelder.

Van bluskelder naar vleermuiswinterverblijf
Doordat de MOB's in een bosrijk gebied gevestigd waren, was er een bluskelder om de militaire voertuigen snel tegen brand te kunnen beschermen. Dit zijn waterdichte betonnen cilindervormige kelders die door Defensie/DLG zijn aangepast tot 'natte' vleermuiswinterverblijven.

Door handig gebruik te maken van diverse gebakken steenachtige materialen zijn er muurtjes met diverse wegkruipplekken gerealiseerd voor de vleermuizen. In 2015 is er een laagje water aangebracht in de bluskelder van Reek omdat de ruimte te droog bleek.

Hufterproof afsluiten van vleermuiswinterverblijf vaak noodzakelijk
Omdat de meeste vleermuiswinterverblijven zich op afgelegen plekken in de natuur bevinden is het vaak nodig om de toegangen tot het winterverblijf goed te beveiligen tegen ongewenste insluipers. Bij het MOB-complex van Zeeland is dit niet anders gebleken. Doordat de toegang diverse keren door onverlaten was geforceerd hebben we uiteindelijk een zware betonnen Stelconplaat op de personen-ingang gelegd. Terwijl vleermuizen wel gewoon via de invliegopening het winterverblijf in konden, was er voor ons wintertellers geen mogelijkheid meer. Dat is aangepast medio 2018. De originele invliegopening is groter gemaakt zodat er een personen-ingang ontstond. Door een stalen frame te lassen en hier een stalen hufterproof deur met invliegopening in terug te plaatsen konden de vleermuizen nagenoeg dezelfde toegangsplek gebruiken.

Succes!
In de winter van 2018/2019 betraden we het vleermuiswinterverblijf voor de eerste keer na de aanpassing. Er zaten 18 gewone grootoorvleermuizen in het winterverblijf. Deze dieren hebben al die jaren gebruik kunnen maken van deze ruimte; er was voor hen niet veel veranderd. De gewone grootoorvleermuis is ook vaak de eerste soort die je aantreft bij een nieuw winterverblijf; een echte pionier.

De winter van 2021/2022 had een verrassing voor ons in petto; we telden 23 gewone grootoren en ook de eerste 3 Franjestaarten werden vastgelegd, maar 2022/2023 was zelfs nog beter! We telden 22 grootoren, 4 Franjestaarten en de eerste 3 Watervleermuizen! Watervleermuizen zijn erg conservatief in hun keuze voor een winterverblijf. 2025/2026 was nog beter! (teloverzicht bij onderstaande foto's).

Verdere aanpassingen staan op til.

Omdat clusteren van vleermuiswinterverblijven zorgt voor hogere aantallen bij alle verblijven en omdat Gemeente Maashorst dit wilde financieren hebben we bij dit bestaande verblijf een nieuw winterverblijf in de zeer nabije omgeving gebouwd.

Kijk in alle projecten om alle daarin gedeelde tips&tricks te lezen voor het beste resultaat!

Opwaarderen winterverblijven in regio NO Brabant (2018)

Tue, 30 Jan 2018 10:55:40 GMT

‘Alle goede bedoelingen ten spijt; er worden regelmatig nieuwe winterverblijven gemaakt, maar een enkele wordt ook zo afgewerkt dat er ook echt vleermuizen kunnen verblijven.’

Veel projecten starten vol enthousiasme; een mooie subsidie binnengehaald van een van de landschappen, provincie, gemeente of zelfs geheel op ‘eigen kosten’, spullen worden verzameld/aangeleverd en bouwen maar!

Toch gaat het daarbij vaak mis. Nieuwe winterverblijven worden regelmatig opgebouwd met gebruikte betonnen keerwanden . Deze wanden zijn spiegelglad en bedoeld voor het inkuilen van veevoer. Ze worden netjes tegen elkaar geplaatst, soms met een kleine kier. Voor het plafond gebruikt men vaak Stelconplaten , die onderling een bredere kier krijgen. Deze platen zijn vaak iets grover, en zijn voorzien van twee takelgaten. Deze gaten worden vaak het snelst bezet door Gewone Grootoren. (Het gebruik van Stelconplaten als plafonddelen is bouwtechnisch niet toegestaan, deze mogen enkel op een zandbed ingezet worden en dus niet als vrijdragende plafonddelen)

Met het plaatsen van een deur en het object geheel afdekken met een dikke laag aarde noemt men het geheel dan een voltooid winterverblijf.
Jammer genoeg werkt dat in de praktijk niet. De initiatiefnemers hebben goede bedoelingen, maar weten vaak niet hoeveel meer er nodig is om een verblijf te bouwen dat echt goed functioneert.

Wij bouwen winterverblijven anders. Vanaf de ingang — idealiter aan de korte zijde — creëren we meerdere sluizen. Dit vergroot de effectieve lengte van het verblijf en levert meer wegkruipplaatsen op. We gebruiken handvormbakstenen en vermijden betonblokken, Poriso of kalkzandsteen. Door deze stenen te laten metselen door iemand die niet “te netjes” werkt, ontstaan vanzelf open stootvoegen en holtes waar vleermuizen graag in wegkruipen. Een slingerend pad door het verblijf zorgt bovendien voor verschillende klimaatzones. Iedere hoek krijgt een eigen temperatuur, luchtvochtigheid en — wanneer er achterin nog een ontluchtingsgat zit — een mate van tochtwerking.

Veel mensen denken dat een winterverblijf tochtvrij moet zijn, maar dat klopt niet. Zelfs in de druktbezette mergelgroeves in Limburg tocht het. Zolang het niet waait, zorgt een beetje luchtstroming juist voor microklimaten die door de dieren gewaardeerd worden.

Betonnen wanden maken we eenvoudig ruwer door er poedertegellijm op te smeren met een grove lijmkam. Zo hebben de dieren meer houvast. Daaroverheen plaatsen we schaalvormen, omdat de meeste vleermuizen liever in een eigen holte hangen dan aan een vlakke wand. In het najaar van 2018 hebben we hier extra op ingezet door wegkruipstenen te plaatsen in verschillende winterverblijven. Door het plaatsen van wegkruipstenen in diverse winterverblijven is het aantal wegkruipmogelijkheden vergroot.

In Noordoostelijk-Brabant hebben we dankzij subsidie uit het voormalige LAL-potje van Brabants Landschap — gevuld door Provincie Noord-Brabant, de Postcode Loterij en Brabants Landschap — ongeveer zestig wegkruipstenen kunnen aanschaffen. Deze zijn geplaatst in winterverblijven in St. Oedenrode, Heeswijk-Dinther, Vinkel, Nuland, Oss, Lith, Demen, Herpen, Reek, Zeeland, Volkel, Odiliapeel, Gassel en Beers.

In Zeeland ligt op de oude locatie van het MOB-complex een voormalige waterreservoir/bluskelder. Toen Defensie vertrok, werd deze ruimte omgebouwd tot winterverblijf. Omdat het bouwwerk midden in het bos ligt, is het jarenlang een doelwit geweest voor vandalisme. Door de ruimte af te sluiten met een zware Stelconplaat probeerden we dit tegen te gaan, maar daardoor konden we ’s winters niet meer tellen. Met de subsidie konden we ook dit probleem aanpakken. De plaat — ooit zelfs met een 4x4 van zijn plek getrokken — is nu vastgezet met grote rvs-ankers. De toegang is vergroot en afgesloten met een hufterproof stalen deur met vleermuizensleuf. Binnen hebben we vier wegkruipstenen geplaatst.

Nu is het afwachten of de vleermuizen deze verbeteringen waarderen. Maar er staat hen in ieder geval niets meer in de weg.

Bekijk al onze projecten voor praktische tips en voorbeelden van wat wel en niet werkt.

"Even" wat water in een vleermuiskelder zetten (2015)

Fri, 30 Jan 2015 11:16:22 GMT

Op zaterdagochtend 18 oktober 2015 om 10 uur vertrokken we, Hans en Henk de Wit, richting de biologische tuinderij De Twee Linden in de Reek alwaar Carlo Wijnen en Kell Eradus ons stonden op te wachten.
Achter de auto een aanhangwagen met daarin een leeg 1.000 liter vat en een grote hoeveelheid waterslangen. Deze methode was een idee van Gerrit Staal nadat we tevergeefs een aantal boeren hadden benaderd om met de tractor en een schone gierton het water in de kelder te laten lopen.
Ook de lokale brandweer zag het niet zitten om ons te helpen. Te ver weg. Toen kwam Gerrit met het idee van de tank. Opgelost zo dachten we. Een eenvoudige oplossing die we ook nog geheel zelf in eigen beheer konden uitvoeren.

Om niet een groot aantal kilometers met 1.000 liter water te hoeven rijden, zouden we het 1.000 liter vat bij Kell op de tuinderij vullen met grondwater en dan richting de Vleermuiskelder gaan op het voormalige MOB complex te Schaijk.

Slangen uitleggen, onze slangen en een stuk van Carlo waren lang genoeg om bij de kelder te komen. Na een half uurtje was alles aangesloten en kon het vullen van de kelder beginnen.
Kraan open en vullen maar. Snel kwamen we er echter achter dat het toch wel erg langzaam ging. Slang nagelopen en een tweetal lekken verholpen maar nog steeds ging het heel erg langzaam. Na 2,5 uur hadden we 300 liter in de kelder. Dat schoot niet op. De weerstand van de lange slang was blijkbaar te hoog.

Goede raad was duur. Echter aan de creativiteit van Carlo komt geen eind: "Ik heb thuis een compressor staan waarmee we luchtdruk op de tank kunnen zetten zodat het sneller zal gaan." Carlo z'n buurman had een aggregaat, zo wist hij, en hup het probleem leek opgelost. Carlo naar huis met de deksel van de tank (daar moest een luchtaansluiting op komen) om de aggregaat en de compressor op te halen.

Na een half uurtje was hij terug. Hij had alles bij zich en het deksel was voorzien van een fraaie luchtaansluiting. Alles aangesloten en de aggregaat gestart. Stekker van de compressor in het stopcontact en oeps... aggregaat uit. Opnieuw gestart, stekker er in en oeps... aggregaat uit. Even kijken op de vermogensplaatjes van aggregaat en compressor. Resultaat: Compressor neemt meer vermogen dan aggregaat kan leveren. Even niet aan gedacht.

Wat nu? Carlo: "Ik heb nog een kleine waterpomp en als we die tussen de slang en de 1.000 liter tank monteren, kunnen we m.b.v. de aggregaat de tank leeg pompen in de kelder." Carlo weer in de auto naar huis om de pomp en materiaal om de pomp te kunnen monteren, op te halen.
Na een tijdje Carlo weer terug. Pomp geplaatst, aggregaat gestart, pomp loopt even en oeps... aggregaat valt uit. U raadt het al: ook de pomp nam te veel stroom op zodra deze water verpompte.
Wat nu. Hans had de oplossing: "Ik heb thuis een kleine compressor die op het stopcontact van de auto kan werken waarmee we luchtdruk op de tank kunnen zetten." Hans naar Nuland met de tankdeksel (moest geschikt gemaakt worden voor de kleine compressor aansluiting) om de compressor te halen. Wij wachten. Toen kwam Carlo met het idee om aan de buurman te vragen of we zijn elektroaansluiting zouden mogen gebruiken zodat we de pomp van Carlo toch nog zouden kunnen gebruiken.
Naar de buurman: Niet thuis.
Weer wachten.

Kell: "Als we nu eens een grotere aggregaat bij Kennes huren, dan kunnen we de pomp toch gebruiken. Met meer vermogen moet dat lukken."
Fa. Kennes gebeld met de vraag of ze een aggregaat hadden die groot genoeg was om de pomp van stroom te voorzien en wat de kosten waren. Dat laatste viel wel mee.
Kennes had een aggregaat die groot genoeg was. Kell en Carlo met de bus naar Uden om de aggregaat op te halen.

Drie kwartier later waren ze terug. Pomp weer aangesloten aan de tank, aggregaat gestart en stekker van de pomp er in. Alles draaide perfect. 25 minuten later was de tank leeg en stond er een klein plasje water in de kelder, maar dat was bij lange na niet genoeg.

Watertank uit de aanhanger gehaald en in Kell z'n bus geplaatst (niemand kon de aanhanger trekken daar Carlo en Kell geen trekhaak hadden en Hans naar Nuland was) en naar de tuinderij om het vat te vullen. Weer terug, tank aangesloten en pompen maar. Half uurtje later tank leeg en 5 tot 6 cm water in de kelder. Vonden we nog niet genoeg.

Weer terug naar de tuinderij en weer 1.000 liter in de tank gedaan. Kwartier later weer terug bij het MOB complex en een half uurtje later was de tank weer leeg en 11,5 cm water in de kelder. Ook Hans was inmiddels terug, alles geprepareerd maar dat hadden we niet meer nodig. De kelder had flink wat water en het was inmiddels half 5 en voor 5 uur moest de aggregaat retour naar Fa. Kennes.
Snel aggregaat retour door Kell en slangen opruimen. Tank terug in de aanhanger en nog effe na kletsen.

We waren allen zeer gelukkig en voldaan over het uiteindelijke resultaat. Flink wat water in de kelder (inmiddels hingen de condens druppels al aan de zolder) en daar was het toch allemaal om te doen.
We weten nu wel voor de volgende keer hoe het moet en het zal dan een stuk sneller gaan.

Resultaat uiteindelijk dus geheel volgens wens, maar een makkie zoals gedacht? Nee niet echt. Wel een leuke zaterdag gehad.

Bekijk al onze projecten voor praktische tips en voorbeelden van wat wel en niet werkt.

*Dit (ietwat aangepaste) stuk tekst verscheen eerder op de site van Vleermuiswerkgroep Noord Brabant (VLMWGNB) https://www.vleermuizeninbrabant.nl/56-even-wat-water-in-een-vleermuiskelder-zetten